Oorzaken

door Koen Descamps, Matthias Stamper en Caitlin Demuynck

Wat zijn de oorzaken van criminaliteit

Criminaliteit is er in alle soorten en maten. Dit laat ook zien dat niet alle soorten criminaliteit even ernstig zijn. Bij minder ernstige vormen spreken we van kleine criminaliteit. Bij het zich herhaaldelijk schuldig maken aan kleine criminaliteit valt iemand wel in zwaardere straffen. Kenmerkend voor kleine criminaliteit is dat: de strafbare feiten meer voorkomen; ze minder ernstig zijn; en de straffen beperkt zijn. Kleine criminaliteit is bijvoorbeeld winkeldiefstal en vandalisme. Kleine criminaliteit mag dan niet zo zwaar gezien worden, het is wel vaak heel hinderlijk. Vooral ouderen mensen raken hierdoor angstig en durven niet meer makkelijk de straat op.

Naast kleine criminaliteit bestaat ook de grote of zware criminaliteit. Deze ernstige vorm bestaat uit plegen van zware misdrijven zoals roofovervallen, verkrachting of moord. De criminaliteit is sterk in beweging. Bij zware en georganiseerde criminaliteit worden steeds verfijndere ‘technieken’ toegepast. Daardoor laten organisaties zich moeilijker vangen.

In politiestatistieken worden de volgende vormen van criminaliteit onderscheiden:

Het gezin
In het gezin wordt de basis voor het maatschappelijk functioneren voor mensen gelegd. Vooral het socialisatie proces is voor het latere gedrag erg belangrijk. In deze periode krijgt het kind bepaalde waarden en normen mee. Het leert ook hoe het zich moet aanpassen aan de samenleving, en op welke manier het met mensen kan omgaan. In het algemeen wordt verondersteld dat als dit proces goed verloopt je later makkelijker sociale contacten maakt, en minder kans hebt om met justitie in aanraking te komen. Het gebrek aan sociale controle binnen het gezin wordt steeds vaker genoemd als oorzaak voor asociaal en crimineel gedrag. Het hangt samen met de stijging van het aantal echtscheidingen en probleemgezinnen, en met de minder strenge gedragsnormen. Jongeren gaan in het algemeen sneller hun eigen weg dan vroeger, en kiezen eerder hun eigen levensstijl. Als gevolg hiervan kunnen er meer of minder ernstige gedragsstoornissen optreden.

Buurt / school / leeftijdsgenoten
De invloed van deze drie factoren bepaalt mede de kans op asociaal gedrag. Jongeren die op school mislukken, lopen een grotere kans het verkeerde pad op te gaan en asociaal te worden. Kijken we naar het contact met leeftijdsgenoten, dan is veel asociaal gedrag en jeugdcriminaliteit zoals agressie en vernielingen het gevolg van groepsgedrag en stoer doen. In jongerengroepen kunnen normen en waarden zijn die tegen de algemene gedragsregels in gaan. In de buurt is de sociale controle, net als binnen het gezin, veel minder geworden: de mensen letten minder op elkaar. Dat de sociale controle in de buurt veel minder is geworden komt doordat we in steeds grotere woonwijken en flats zijn gaan wonen.

Verslechterende buurten
Doordat de buurten steeds groter en onoverzichtelijker worden, is er meer gelegenheid voor criminaliteit. Of je nou in een rustige woonwijk woont met tien rijtjeshuizen, of in een grote stad met een hoop flats en gigantische woonwijken. Het is dan ook wel logisch dat daar meer criminaliteit plaatsvindt. Daar zijn zo veel mensen, niemand let meer goed op elkaar.

De media
De media oefent veel druk uit op mensen. Zo worden er dagelijks thrillers of horrors op de tv uitgezonden waar weer eens iemand in word vermoord. Er worden veel spelletjes gemaakt waarin kinderen nonstop onschuldige mensen kunnen neerschieten, steken. Vooral kinderen worden hier agressief, ongevoelig en bang van. Voor sommige kinderen heeft dit schadelijke effecten voor hun ontwikkelingen. Ze worden ongevoelig voor het gebruiken van geweld, het hoort erbij, ze zien het dagelijks en horen er dagelijks iets van in het nieuws of in de krant.
Maar soms vind criminaliteit ook bij mensen plaats die niet beïnvloed zijn door de bovenstaande groepen, ze doen het om andere reden. Hier zijn een aantal voorbeelden:

Incidentele gebeurtenis
Dit komt het meest voor. Het gebeurt als iemand met een hoop irritaties en/of tegenslagen te maken heeft gehad en dan door vaak iets kleins op tilt slaat. De spreekwoordelijke druppel is dan over de emmer gelopen en de dader is zijn zelfbeheersing volledig kwijtgeraakt. Zulke situaties spelen zie je vaak terug in het verkeer. (Meestal hebben we hier te maken met volwassenen.)

Voor de ‘kick’
Deze categorie vorm een goede tweede plaats. Over het algemeen hebben we te maken met jonge mannelijke daders. Vaak onder invloed van alcohol, of ze proberen zich tegenover de rest van de groep waar te maken, gewoon voor de lol (‘kick’). Ze zoeken een ruzie of vechtpartij gewoon op of lokken het uit. Meestal lopen dit soort situaties goed af, maar soms loopt het volledig uit de hand. Als deze jongeren ouder worden, houdt dit gedrag meestal op.

Gestoord gedrag
Dan heeft men te maken met daders die psychologische en/of psychiatrische problemen hebben. Vaak heb je dan ook te maken met uit de hand gelopen alcohol en drugsgebruik. Deze daders worden bij rechtspraak regelmatig ontoerekeningsvatbaar verklaard. Ze krijgen dan meestal geen gevangenisstraf maar tbs.

Er zijn in de loop der jaren vaak mensen geweest die het gebruik van criminaliteit probeerde te verklaren. Deze verklaringen werden vastgelegd in theorieën. De meeste theorieën zijn gebaseerd op meningen niet op feiten, daarom zijn de meeste nogal onbetrouwbaar. Zo heb je bijvoorbeeld de theorie van Hieronder staan een paar van de bekendste theorieën.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License

SSL configuration warning

This site has been configured to use only SSL (HTTPS) secure connection. SSL is available only for Pro+ premium accounts.

If you are the master administrator of this site, please either upgrade your account to enable secure access. You can also disable SSL access in the Site Manager for this site.