Onveiligheid integraal aanpakken: De Preventiepiramide

Door Niels De Baets

Referentie van de tekst

Het artikel is afkomstig uit het "Tijdschrift voor Veiligheid" en is geschreven door Deklerck Johan .
DEKLERCK J. Onveiligheid integraal aanpakken: de ‘preventiepiramide’ In: Tijdschrift voor Veiligheid, jg. 5, nr.3, 2006.

Synthese

De preventiepiramide is een wetenschappelijk model dat instaat voor een integrale en positieve preventie. Dit model sluit nauw aan bij het model van de appelboom.

De preventiepiramide bestaat uit vijf niveaus. Deze niveaus hangen samen en zijn op elkaar betrokken. Ze gaan van zeer algemeen (onderaan) tot zeer specifiek (bovenaan). Alle niveaus hebben een plaats binnen het preventieveld maar de betrokkenheid op, en de aanwezigheid van niveau 1 is essentieel. Het model houdt een hiërarchie in, waarbij de onderliggende niveaus de hoger liggende voorafgaan.
De onderste niveaus staan in voor een positieve preventie. Maar alle niveaus tellen mee: niet 'of-of', maar 'en-en'. Daarom spreken we van 'integrale en positieve preventie'.1

Niveau 4: Het curatieve niveau

Op dit niveau situeren de maatregelen die genomen worden eens het onheil al is geschied. 'Dit niveau is volledig probleemgeoriënteerd.'2 Zowel de analyse als de aanpak van de situatie is probleemgericht. Deze maatregelen kunnen in de toekomst preventief aanvaard worden, dit is echter niet het doel op zich. vb. veroordeling, boetes, …

Niveau 3: Specifieke preventie

Dit is het niveau waar zich de meeste bestaande preventiemiddelen zich bevinden. Net als niveau 4 is ook dit niveau de analyse als de aanpak van het probleem probleemgericht. Preventie op dit niveau alleen is symptomatisch en kan 'dweilen met de kraan open' zijn als er niets gebeurt op niveau 1 en 2.3 Vele van deze maatregelen worden negatief ervaart door mensen, de antwoorden zijn dus negatief georiënteerd. vb. specifieke projecten rond de preventie van drugs, vandalisme, spijbelen, pesten,…; bewakingscamera's; …

Niveau 2: Algemene preventie

Dit niveau vertrekt van de vaststelling van een probleem zoals de hogere niveaus. Maar in tegenstelling tot de hogere niveaus wordt hier een antwoord gezocht dat niet probleemgericht is. De maatregelen zijn positief georiënteerd. Vb. sociale vaardigheidstraining waarbij met de doelgroep rond sociale vorming wordt gewerkt, …

Niveau 1: Fundamentele preventie

Centraal staat hier de bevordering van de leefkwaliteit door middel van een algemeen leefkwaliteitsbevorderend beleid. Maatregelen die getroffen worden op dit niveau zijn positief georiënteerd.

Niveau 0: De maatschappelijke context in zijn sociale, politieke en ecologische dimensie

Niveau 0 is de bedding waarop de vier andere niveaus staan. Dit is dus van cruciaal belang.

Bij een preventiebeleid kan best op de verschillende niveaus terzelfdertijd gewerkt worden. Toch blijft het eerste niveau het fundament, en als hier niet in de eerste plaats werk van wordt gemaakt, hebben de initiatieven vanuit de overige niveaus geen basis om vanuit te vertrekken of om terug te vallen.4

Niveau 3 en 4 zijn probleemgerichter en zoeken antwoorden op een curatieve wijze. Niveau 1 en 2 zijn dan eerder gericht op het welzijn.
In alle niveaus zijn er twee manieren voor het zoeken naar antwoorden op de problemen. Je kunt zoeken naar 'structurele maatregelen'5 maar je kan ook werken aan de attitudevorming6.

Afbeeldingen van de preventiepiramide

flickr:3092351400
flickr:3091508507

Enkele begrippen op een rijtje

attitudevorming
het beïnvloeden van de houding, de mentaliteit van de betrokken (Deklerck 2006)
curatie
genezing Gevonden op http://www.woorden-boek.nl/?woord=curatie

elk ingrijpen als zich een of ander probleem voordoet (Deklerck 2006)

desintegratie
afbrokkeling van de socialiserende en controlerende kaders (Deklerck & Depuydt 2005)
directe preventie
maatregelen die als basisdoel de bewerkstelling van preventie hebben. (Deklerck 2006)
indirecte preventie
de maatregelen kunnen een een preventieve betekenis hebben, zij het niet als eerste doel.
preventie
het beperken van de kansen op en de gevolgen van ongevallen met behulp van het doorvoeren van maatregelen. Gevonden op http://www.brzo99.nl/aspx/get.aspx?xdl=/views/brzo/xdl/page&ItmIdt=204932&SitIdt=220&VarIdt=88
preventiepiramide
De preventiepiramide is een model dat de verschillende facetten van een preventiebeleid integreert. (Deklerck 2006)
structurele maatregelen
Structurele maatregelen grijpen in in de omgeving van de betrokkenen, en maken bepaalde zaken mogelijk of onmogelijk. (Deklerck 2006)
welzijn
Het deelnemen aan het samenleven in een toestand van fysieke en psychisch welbevinden (Deklerck 2001)

Bron:
DEKLERCK J. Onveiligheid integraal aanpakken: de ‘preventiepiramide’ In: Tijdschrift voor Veiligheid, jg. 5, nr.3, 2006.

ENCYCLO ONLINE ENCYLOPEDIE, 'Encyclopedie', http://www.encyclo.nl/zoek, geraadpleegd op 30 december 2008.
VAN DAELE, ‘Woordenboek’, http://www.vandale.nl, geraadpleegd op 30 december 2008.
'WOORDENBOEK', http://www.woorden-boek.nl/, geraadpleegd op 30 december 2008.

PowerPoints

Hieronder vindt u twee links naar PowerPoint-presentaties.

uitgebreide PowerPoint7
PowerPoint 10 dia's door Niels De Baets

Extra Informatie Rond Preventie

Bronnen

DEPUYDT A. De preventiepiramide. Katholieke Universiteit Leuven, http://www.law.kuleuven.be/PCW/visie.html#preventiepiramide, 23-12-2008, geraadpleegd op 30 december 2008.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License

SSL configuration warning

This site has been configured to use only SSL (HTTPS) secure connection. SSL is available only for Pro+ premium accounts.

If you are the master administrator of this site, please either upgrade your account to enable secure access. You can also disable SSL access in the Site Manager for this site.