Dringende geneeskundige hulpverlening

Door Lynn Vandecasteele

Dringende geneeskundige hulpverlening

Hulpcentrum 100

Bij het hulpcentrum 100 spreken we van een provincialisering. Dat wil zeggen dat alle oproepen van de gemeenten toekomen op de centrale van de provincie waarin de gemeente gelegen is. De provinciale centrale zorgt dan voor de verdere dispatching1 van de oproep. Elke keer dat je dus belt naar het alarmnummer 100 of 112 komt je terecht bij één van de provinciale meldkamers.

Prehospitaalhulpverleners

In de meeste gevallen wordt er één ziekenwagen ter plaatse gestuurd waar zich twee ambulanciers in bevinden. Deze staan in voor de medische basisbehandeling en het transport van de patiënt naar het ziekenhuis.

Reguliere ambulanciers

Deze ambulanciers voeren alleen maar de basisbehandelingen uit zoals: hartmassage, beademing met een mondmasker, het stelpen van bloeden en immobilisatietechnieken.

Ambulanciers met een automatische externe defibrillator

Naast de basisbehandelingen kunnen deze ambulanciers ook defibrillatieschokken geven bij een hartstilstand.

Verplegers

Zij kunnen de basisbehandelingen uitvoeren, defibrillatieschokken geven maar ook een intravasculaire toegangsweg aanleggen en geneesmiddelen toedienen.

Ziekenwagendiensten

  • Ambulanciers afhankelijk van een overheidsinstantie;
  • privé-ziekenwagendiensten;
  • ambulances verbonden aan ziekenhuizen;
  • rode-kruis afdelingen.

De MUG

De MUG staat voor Mobiele UrgentieGroep. Deze wagen bevat minstens één opgeleide arts en één spoedgevallenverpleegkundige. De wagen zit volgeladen met medische apparatuur en kan dus geen patiënten vervoeren, zo is er toch nog steeds een ziekenwagen nodig. Pas na de stabilisatie van de patiënt door het MUG-team kan de patiënt vervoerd worden. Of een MUG bijstand al dan niet nodig is, moet steeds een weloverwogen beslissing zijn, anders kan de MUG dienst niet meer mogelijk zijn bij gevallen waar een MUG dienst zeer sterk aangewezen is. De MUG bijstand wordt vooral gestuurd bij (het vermoeden van) een levensbedreigende situatie zoals een hartstilstand, ademhalingsmoeilijkheden, coma, verdrinking, bevalling …

In Vlaanderen bevindt zich één MUG helikopter die zijn basis heeft in het A.Z. St. Jan te Brugge. Voor de reddingssituaties op zee of het transport van brandwondenpatiënten bij een ramp wordt vaak de Search an rescue-seaking helikopter van de Belgische luchtmacht gebruikt. Deze heeft zijn basis in Koksijde.

De ambulance en de MUG dienst2

Spoedgevallendienst

In een spoedgevallendienst worden de nodige diagnostische en therapeutische handelingen gesteld. Als algemene regel geldt dan ook dat elk slachtoffer wordt overgebracht naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis met een erkende spoedgevallendienst. (Hier kan een uitzondering op volgen na tussenkomst van een arts.) Om een erkend spoedgevallendienst of een ziekenhuis et een functie gespecialiseerde spoedgevallenzorg te worden zijn er strikte criteria op het vlak van personeel, organisatorische aspecten en infrastructuur. Als een spoedgevallendienst niet voldoet aan deze criteria worden in principe geen patiënten naar de spoedgevallendiensten gebracht.

Dringende geneeskundige hulpverlening

In eerste instantie was er enkel dringende medische hulp voorzien voor personen die zich op de openbare weg of in een openbare plaats bevonden. Pas sinds 1 januari 1998 geldt het volgende: "het onmiddellijk verstrekken van aangepaste hulp aan alle personen van wie de gezondheidstoestand ten gevolge van een ongeval, een plotse aandoening of een plotse verwikkeling van een ziekte een dringende tussenkomst vereist na een oproep via het eenvormig oproepstelsel waardoor de hulpverlening kan worden verzekerd". De dringende geneeskundige hulpverlening wordt in de meeste gemeenten en steden verzorgd door de brandweerdiensten onder de vorm van ambulancediensten. Het kan ook op privaat initiatief of van uit een ziekenhuis.

De seaking3

De crew bestaat uit zes bemanningsleden: twee piloten (de boordcommandant en de co-piloot), een fight engineer, een sarso (= search and rescue system operator), een redder-duiker en een medic. 24 uur op 24 is een team stand-by. De seaking is hoofdzakelijk bedoeld om de redding te verzekeren bij luchtvaartongevallen. Dit komt gelukkig heel weinig voor. Ook wordt de seaking ingezet voor reddingen op zee en het dringend transport van organen.

De seaking4

De MUG-helikopter West-Vlaanderen5

De MUG-helikopter West-Vlaanderen6
flickr:3081345019

De MUG-helikopter heeft een permanente beschikbaarheid tussen zonsopgang en zonsondergang. Het is een klein toestel met een uitermate gunstige karakteristiek voor het landen in interventiezones. De starttijd ligt rond de vier minuten na de oproep van uit het hulpcentrum 100. Aan boord van de MUG-helikopter bevinden zich een ervaren professionele piloot, een anesthesist of een urgentiearts en een verpleegkundige van de spoedgevallendienst. De MUG-helikopter vervangt zeker de hulp langs de weg niet. Vooral in landelijke en verafgelegen locaties wordt de MUG-helikopter als primair beschouwd. In andere delen treedt de MUG-helikopter op als tweede MUG, dit gebeurt vooral als het plaatselijke MUG-voertuig reeds naar een andere plaats is, of als er een tweede MUG noodzakelijk is. In tegenstelling tot het MUG-voertuig kan de MUG-helikopter met dezelfde medische apparatuur toch één patiënt vervoeren. De patiënten worden steeds naar het meest dichtstbijzijnde ziekenhuis gebracht, net als bij de MUG-voertuigen. Het is niet noodzakelijk de bedoeling om de patiënten te vervoeren maar vooreerst om de patiënten in een stabiele toestand te brengen. Het vervoer kan dus ook nog met het MUG-voertuig gebeuren.

De opdrachten van een MUG-helikopter kunnen heel uiteenlopend zijn. Enkele voorbeelden zijn:

  • evacuatie van een gewonde vanaf de plaats van het ongeval;
  • evacuatie van een ziek persoon;
  • snelle overbrenging van een medisch team;
  • transport tussen ziekenhuizen;
  • transport van premature baby's, organen, bloed, medische uitrusting, toestellen …

De MUG-helikopter is ook opgenomen in het MIP of Medisch Interventie Plan.

Het MIP of Medisch Interventie Plan7

Het medisch interventie plan maakt deel uit van het rampenplan en valt binnen het kader van de wet op de dringende medische hulp. Men spreekt van vier alarmniveaus naargelang de ernst van het incident en het aantal slachtoffers. De alarmniveaus zijn stand-by, a, b en c. Het aantal slachtoffers is de primaire factor om het MIP af te kondigen en om een niveau voor te stellen.

Activeringscriteria van het MIP8

flickr:3080017900

Naast de niveaus kan men de medische hulpverlening opdelen in een aantal zones. De zone uiterst links op de afbeelding (de eigenlijke gevarenzone) zal enkel worden betreden door discipline 1 (= de brandweer). Op de rede stippellijn gebeurt de overdracht van de gewonden van discipline 1 aan discipline 2 (= de medische diensten).

Basisconcept rampengeneeskunde9

flickr:3080019720

Daarna komen de slachtoffers bij de vooruitgeschoven medische dienst (of VMP), die te velde kan zijn of in tenten of opgevorderde lokalen. Bij de ingang tot de VMP is de eerste behandeling de triage, waar de patiënten naar de ernst van hun verwondingen worden geëvalueerd. Daarna worden de patiënten aan de hand van hun evaluatie onderverdeeld in een categorie. Er zijn vier mogelijke categorieën die elk voorgesteld worden door een kleur.

Zwart Hier gaat het over de overleden slachtoffers. De politie houdt hierop toezicht en ze worden geïsoleerd uit het VMP.
Rood Dit zijn de slachtoffers met levensbedreigende verwondingen die onmiddellijk behandeld moeten worden.
Geel Hier vindt je de slachtoffers met ernstige, maar niet levensbedreigende verwondingen, die ook behandeling ter plaatse nodig hebben.
Groen In deze kleurzone bevinden zich de slachtoffers met lichte verwondingen die zonder problemen geëvacueerd kunnen worden naar een veilige zone.

TRI-kaarten voor slachtoffers10

flickr:3079184053

Na de triage krijgt elke patiënt dus een kaart rond de nek waar men duidelijk de kleur die de categorie voorstelt kan zien. Afhankelijk van de ernst van de verwondingen zal men het meest geschikte transportmiddel kiezen voor de patiënt. De helikopter kan dan voornamelijk ingezet worden voor de patiënten die zich in de rode kleurcode bevinden.

Veelgebruikte bron

VERZELE H. Organisatie van de publieke en private veiligheidssector. Ipsoc-Katho, ongepubliceerde cursus, Kortrijk, 2008-2009.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License

SSL configuration warning

This site has been configured to use only SSL (HTTPS) secure connection. SSL is available only for Pro+ premium accounts.

If you are the master administrator of this site, please either upgrade your account to enable secure access. You can also disable SSL access in the Site Manager for this site.