Civiele Bescherming

Door Charlotte Devos en Lynn Vandecasteele

Civiele bescherming

De historie van de Civiele Bescherming

Nadat de Spaanse bevolking van Guernica gebombardeerd werd in 1937, richtte België een gestructureerd organisme op. Deze bestond voornamelijk uit vrijwilligers, om de eerste zorgen toe te dienen, puin op te ruimen en de bevolking te beschermen.

In 1942 kreeg de organisatie vorm en werd de ‘Passieve Luchtbescherming’ (DAP) genoemd. Zij leverde prachtig werk tijdens de WO II, o.a. bij het redden en evacueren van oorlogsslachtoffers.

Na de oorlog werd het nut van de organisatie zeer duidelijk. De organisatie werd hernoemd tot het ‘Nationaal Hulpkorps (N.H.K). Hierbij werden minder vrijwilligers gebruikt en meer professionelen. Het N.H.K. werd ondergebracht in het Jubelpark, waar nu het huidige legermuseum is gevestigd.

Door het uitbreken van de oorlog in Korea in 1951 werd de naam van de organisatie veranderd naar Korps Burgerlijke Veiligheid (K.B). Dit onder invloed van generaal Plisnier. Daarbij werd ook een Nationale School van Civiele Bescherming opgericht in Florival. Daardoor was de K.B. uitgebouwd tot een volwaardige organisatie in 1954.

In 1963 kregen de taken van de Civile Bescherming, de coördinatie van haar opdrachten en het preventiebeleid een plaatsje in de wet

Soorten noodsituaties

We spreken van 3 soorten situaties.
Een ramp, een catastrofe en een schadegeval.

Bij een ramp gaat het vooral over de natuurkrachten die een omvangrijk gebied treffen. Zoals een cycloon, zware overstroming, …

Bij een catastrofe ligt de oorzaak meestal bij de mens waarbij een omvangrijk gebied getroffen werd en veel mensen hulp nodig hebben. Hierbij kunnen we spreken van een spoorwegongeval, een neergestort vliegtuig, …

Bij een schadegeval kan de oorzaak gezocht worden bij de natuur en/of de mens. Maar de gevolgen blijven eerder beperkt. Voorbeelden hiervan zijn een brand, ontploffing, instorting, …

Sedert 16 februari 2006 spreekt men niet meer over rampen, maar wel over noodsituaties.
Wanneer er een gebeurtenis is die schadelijke gevolgen heeft voor het maatschappelijke leven en het gevolg daarvan een bedreiging is voor het leven of de gezondheid van de mens, dan spreken we over een noodsituatie.

De nieuwe wetgeving zal waarschijnlijk het begrip noodsituatie hanteren i.p.v. de begrippen rampen, catastrofen en schadegevallen.

Structuur en organisatie

De civiele bescherming valt onder FOD Binnenlandse Zaken. Zij staat in voor het administratief-juridisch beheer en zijn verspreid over gans België.

De operationele diensten van de Civiele Bescherming zijn georganiseerd in Permanente Eenheden en Grote Wachten. De Permanente Eenheden zijn gevestig in Liedekeerde, Ghlin, Crisnée en Brasschaat. Zij zijn 7/7 dagen en 24/24h operationeel en zijn bemand met federale ambtenaren en provinciale vrijwilligers.

De vrijwilligers zijn per provincie ondergebracht in drie voorposten. Iedere voorpost is een uitvalsbasis voor eventuele interventies en een opleidingscentrum. In totaal kan de eerste Permanente Eenheid ongeveer 220 vrijwilligers bevatten.

De Permanente Eenheden zijn uitgerust met zwaar en gespecialiseerd materiaal. Deze gebruiken zij voor o.a. uitgebreide branden, ontploffingen, zware reddingswerken, …
De Permanente Eenheden en Grote Wachten hebben verschillende interventiegebieden:

  • Liedekerke staat in voor interventies in Oost-Vlaanderen en Vlaams Brabant.
  • Brasschaat staat in voor Antwerpen en Limburg.
  • Ghlin staat in voor Henegouwen en een gedeelte van Waals Brabant en Namen.
  • Crisnée staat in voor Luik en een gedeelte van Waals-Brabant en Namen.
  • Neufchâteau staat in voor Luxemburg en een gedeelte van Namen.
  • Jabbeke staat in voor West-Vlaanderen.

Vormingsinstituut voor noodplanning

Het vormingsinstituut voor noodplanning vinden we terug in Florival, beter bekend als het Hoger Instituut voor de noodplanning. Zij hebben de opdracht om opleidingen te geven, informatieverstrekking en –uitwisseling van ideeën te onderzoeken en voor deze activiteiten ene programma op te stellen.

Taken van de Civiele Bescherming

De Civiele Bescherming gaat op interventie bij en ramp, een catastrofe of schadegevallen. Bij schadegevallen intervenieert de Civiele Bescherming enkel wanneer de plaatselijke overheden niet beschikken over voldoende hulpmiddelen. Meestal kun je de taken van de Civiele Bescherming vergelijken met de taken van de brandweer, maar dan op grotere schaal.

De operaties die de Civiele Bescherming uitvoert is dus vooral gericht op hulpverlening aan personen en beschermen van goederen. Zij zijn dus zeer gespecialiseerd in het beschermen van de bevolking en van het milieu.

De nieuwe wet op de civiele veiligheid

Sinds vijftien mei 2007 werd er een nieuwe wet op de civiele veiligheid ingevoerd. Vandaag de dag ontbreken er nog heel wat uitvoeringsbesluiten waardoor de vorige wet op de civiele veiligheid nog steeds van kracht is.

Principe

De nieuwe wet op de civiele veiligheid is gebaseerd op drie principes.

  1. Iedere burger heeft recht op de snelste adequate hulp en de meest adequate middelen. In de vorige wet op de civiele veiligheid hield men rekeningen met de grenzen van de gemeenten. Het gebied van de civiele veiligheid werd dus territoriaal vastgelegd. Noch de gemeentelijke grenzen, noch de provinciale grenzen zouden de werking van de hulpdiensten mogen beperken.
  2. De verdeling van de kosten van brandweerdiensten moet opnieuw grondig onderzocht worden.
  3. Er moet een groepering komen van de beschikbare middelen van de brandweerdiensten.

Structurele niveaus

De diensten van de civiele veiligheid worden georganiseerd in twee administratief - juridische niveaus en drie operationele niveaus.
Het federale niveau is zowel administratief – juridisch als operationeel. Zij beschikt over de taken inzake reglementering, beschikt over het kenniscentrum en een inspectiedienst.
Voor de operationele taken beschikt de federale overheid over de Civiele Bescherming.

De operationele diensten van de civiele veiligheid zijn de brandweer- en reddingsposten van hulpverleningszones en de operationele eenheden van de Civiele Bescherming. Zij komen ter hulp en beschermen personen, hun goederen en hun leefomgeving.

Eerste niveau

Het eerste niveau word gevormd door het federale niveau, aangezien het gaat om een aangelegenheid die federaal is gebleven. De minister van Binnenlandse Zaken en zijn administratie staan als eerste garant voor de Civiele Veiligheid. Bij het uitvoeren van opdrachten inzake civiele veiligheid beschikt de federale Staat over en federaal korps van de Civiele Bescherming.

Het kenniscentrum voor de civiele veiligheid zal diverse opdrachten vervullen, die voornamelijk bestaan uit het voeren van studies, het uitbrengen van adviezen over operationele kwesties, het ontwikkelen van een documentatiecentrum, het oprichten van een netwerk van deskundigen, het formuleren van voorstellen, …

Tweede niveau

Het tweede niveau is van organisatorische aard en word gevormd door de hulpverleningszone. Deze zone heeft een juridisch – administratief niveau en ook een operationeel niveau. De zone beschikt ook over rechtspersoonlijkheid om haar taken inzake organisatie uit te voeren. Deze zone kan onder meer posten oprichten voor de uitvoering van haar operationele taken. Zij moet ook een risicoanalyse uitvoeren.

Derde niveau

Het derde niveau, ook wel het uitvoerende niveau genoemd, zal gevormd worden door een netwerk van brandweer- en reddingsposten afkomstig van de verschillende hulpverleningszones. Deze posten zijn operationeel niveau. De post wordt opgericht door de zone en heeft dus geen eigen rechtspersoonlijkheid. De posten staan in voor de uitvoering van de operationele opdrachten. Vanuit die posten, de huidige en de toekomstige kazernes, zullen de hulpverleningszones de opdrachten uitvoeren op basis van de snelste adequate hulp voor de burger.

Bevoegdheden

De algemene bevoegdheid van de minister van Binnenlandse Zaken inzake civiele veiligheid wordt opnieuw bevestigd. Operationeel zijn alle grenzen weggevallen; de territoriale indeling in gemeenten, zones of provincies vormt gen grens meer voor het optreden van de post die de snelste adequate hulp kan bieden. De post die het snelst op de plaats van de interventie kunnen zijn met de adequate middelen, komen tussen. Dit principe is één van de belangrijkste vernieuwingen van de hervorming. De adequate middelen worden omschreven als de middelen in termen van personeel en materieel vereist voor het uitvoeren van een kwalitatieve hulpverlening en het garanderen van een voldoende veiligheidsniveau voor het interventiepersoneel.

De burgemeester blijft de eerste verantwoordelijke voor de veiligheid, gezondheid en openbare orde op het grondgebied van zijn gemeente. De hulpverleningszone zal voor hem een instrument zijn om zijn bevoegdheden en opdrachten te vervullen. In hetzelfde opzicht zal de burgemeester, wanneer de omstandigheden het vereisen, een beroep doen op de Civiele Bescherming.

De zonecommandant

Elke hulpverleningszone moet geleid worden door een zonecommandant. Die is verantwoordelijk voor de leiding, de organisatie, het beheer en de taakverdeling binnen de zone. De zonecommandant heeft een mandaatfunctie van zes jaar.

De toekomst

Vooraleer de gemeentelijke brandweerdiensten overgaan in de hulpverleningszones, moeten er vier voorwaarden vervuld zijn.

  1. De zones moeten territoriaal afgebakend zijn.
  2. De minimale personeelsbezitting en het minimale materieel van de zone moeten vastgesteld zijn bij het koninklijk besluit.
  3. De federale dotatie van de zone moet bepaald zijn bij het koninklijk besluit.
  4. De inschrijving van de gemeentelijke dotatie van elke gemeente van de zone moet in de gemeentebegroting zitten.

Bronvermelding:

'Civiele veiligheid te Jabbeke', CV, http://www.cb4pe.be/, geraadpleegd op 11.20.2008.

Civiele Veiligheid: 'De Algemene directie van de civiele veiligheid', IBZ, http://www.ibz.be/code/nl/loc/secucivile.shtml, geraapdpleegd op 11.20.2008

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License

SSL configuration warning

This site has been configured to use only SSL (HTTPS) secure connection. SSL is available only for Pro+ premium accounts.

If you are the master administrator of this site, please either upgrade your account to enable secure access. You can also disable SSL access in the Site Manager for this site.